ناصر الدين شاه قاجار
227
شهريار جاده ها ( سفرنامه ناصر الدين شاه به عتبات ) ( فارسى )
اوقات تلخ مىكنند . بعد از شام مردانه شد . عرفانچى آمد روزنامه خواند . ميرزا على خان ، محقق ، سياچى [ و ] عكاس و . . . بودند بعد خوابيديم . غلام على خان آمد . اثرى از چيتى بزرگه پيدا نبود . دلگير شدم كه اينهمه راه برويم ، در قم [ گربه ] گم بشود . روز شنبه بيست و هفتم [ ذيقعده ] بايد رفت به حوض سلطان . صبح برخاستيم ديشب كم خوابيدم ، از بس خواجهها ، تفنگدارها ، خورخور ، و سرفه مىكردند . دم صبح هم باران شديد مىآمد . صبح كه برخاستم ، هوا ابر بود . باز باريد . سوار كالسكه شدم ، خير ، سوار اسب شدم . خان بابا خان چهار محالى ، محمد مهدى خان چهار محالى را مشير الدوله به حضور آورده [ بود ] . اسب عربى كبود خوبى هم پيشكش آورده بودند . با وزير ، اعتضاد الدوله ، صحبت كرديم . باران تند شد . سوار كالسكه شدم . امين الملك پسر اشرف خان ماكوئى ، كه سواره كرد و ترك را به استرآباد برده بود ، برگشته است . به حضور آورد . كريم خان كه خلعت براى يمين الدوله [ و ] آصف الدوله برده بود در اول سفر ما اينجا آمده است ، به حضور آمد . صحبت از فارس مىكرد ، با زبان بىزبانى بعضى چيزها حالى مىكرد . دست چپ به ناهار افتاديم . پيشخدمتها همه بودند . عرفانچى روزنامه خواند . بعد سوار كالسكه شده ، قدرى كه رفتم ، باز سوار اسب شده ، تنها با معير الممالك ، صحبت كرده [ به ] سمت چادرهاى ، ناهارگاه حرم سمت دست راست ، نزديك صدرآباد ، خرابه ، كه حالا محمد خان حاكم سابق يزد [ آن را ] آباد كرده است ، رفتم . بعد معيّر رفت ، من رفتم ناهارگاه حرم . همه بودند . ببرى خان هم بود . قدرى ايستاديم . بيرون باران مىآمد . زنها همه بودند . باشىغلامبچه ، هم سواره به تاخت آمد . بعد رفتم ، كاروانسرا آبانبار و . . . ساخته آب جارى آورده بود ، خوب جائى شده بود . باز سوار كالسكه شده رفتيم . باران مىآمد . رفتيم رفتيم خيلى راه بود . دو ساعت به غروب مانده ، وارد حوض سلطان و كاروانسراى صدرآباد شديم . هوا قدرى باز شد . محمد على خان [ و ] على رضا خان و . . . بودند . در قم كيفيتى ، براى على رضا خان رو داده بود . محمد على خان تعريف مىكرد . على رضا خان ، محمد على خان [ و ] على رفته بودند حمام عمارت ديوانى ، على رضا خان قبل از حمام به بيت الخلا رفته است . تا نشسته بود روى خلا ، صدايى از توى خلا درآمده ، خان ترسيده بود . بعد از توى خلا